1990'lı yıllardan itibaren dünyada ve bilim çevrelerinde “Gereksinim Yönetimi” önem kazanmaya başlamıştır, son yıllarda birçok uluslararası konferanslarda en önemli konulardan birisi olmuştur. Günümüzde ise gelişkin yazılım ve sistem geliştiren firmaların artık gereksinim yönetimi konusunda uzmanlaşmış mühendis, prosesleri ve araçları bulunmaktadır.
Gereksinim Yönetimini önemli hale getiren unsurlar;
- Karmaşıklık, Yazılım ve sistemlerin giderek kompleks hale gelmesi.
- Globalizasyon, Firmalar birleşme ve partner anlaşmaları ile daha global bir hale gelmektedir. Bu da firmaların birbirleri arasındaki iletişimin artmasına, regulasyonların ve standartların herkes tarafından anlaşılır olmasını gerektirmektedir.
- Rekabet, Firmalar arasındaki rekabet en iyi ürünün en kısa zamanda ve daha ucuza üretilebilmesi olarak değişmektedir.
- Uyumluluk, FDA ve Sarbanes-Oxley gibi regülasyon kurumları, artık firmalara yapılan projelerde standartlara uyma zorunluluğu getirmektedir.
Gereksinim Yönetimi yukarıdaki yeni ihtiyaçları karşılamak için ortaya çıkmış bir disiplindir.
Gereksinimler ve Gereksinimlerin Yönetimi
Gereksinimler bir ürünün kalitesini, performansını, dizaynını kısacası herşeyi etkilemektedir. Gereksinimler text, diyagram, tablo veya matematiksel açıklamalar halinde olabilmektedir. Kompleks ürünlerin binlerce gereksinimlerinin tanımlanması gerekmektedir. Gereksinim yönetimi, gereksinimlerin toplanması, açıklanması, organize edilmesi, değiştirilmesi, yeniden gözden geçirilmesi, izlenmesi ve doğru ürün ya da hizmetin müşteriye servis edilmesini amaçlayan bir disiplindir. Gereksinim yönetimi süreci, bütün geliştirme yaşamdöngüsünde uygulanması gerekmektedir, burada gereksinimlerin toplanmasından ürün yada hizmetin final testlerinin yapılmasına kadar ki dönemi kapsamaktadır. Ürün geliştirme aşamasındaki üst yönetimin aldığı her kararda, proje yöneticisi zaman ve maliyeti dengelemeli ve doğru ürünü müşteriye sunabilmelidir.
Gereksinim Yönetiminin faydaları nelerdir?
- Hedeflerin güvenilir olmasını sağlar. Dizayn süreçleri ve dizaynın mantıksal olarak açıklanması aşamasında gereksinimlerin ortaya çıkarılması, düzenlenmesi ve izlenmesini sağlar.
- İmpact analysis (etki analizi)yardımıyla gereksinimlerin yönetilmesini sağlar ve kolaylaştırır. Gereksinimlerin izlenmesi, gereksinimlerin değişimi esnasında potansiyel etkilerini görmemize imkan verir.
- Müşteri/ Tedarikçi ilişkilerini geliştirir ve şartnamenin daha anlaşılır ve daha iyi tanımlanmasını sağlar.
- Gereksinimleri izleme sürecini iyileştirir ve bir projenin oluşumuna ve şekillenmesine yardımcı olur. Proje takımı gereksinimleri yazarken veya oluştururken bazen süreci ölçmek ve değerlendirmek oldukça zordur. Efektif gereksinim yönetimi ile sürecinizi ölçebilirsiniz.
- Fayda/ Maliyet analizini hesaplayabilirsiniz. Gereksinimleri izleyebilmek fayda ile maliyet arasındaki ilişkiyi gözlemleyebilmenin de bir yoludur.
Kimler Gereksinim Yönetimini Kullanmaktadır?
Gereksinim yönetimini oldukça geniş bir alanda kullanılmaktadır. Telelogic Doors kullanan dünyadaki firmalara bakacak olursak;
Havacılık: Boeing, Lockheed Martin, Rolls Royce, Westland Helicopters, BAE Systems, Thales, Astrium, Airbus, AeroInternational.
Telekom: Motorola, Nokia, Ericsson, Alcatel, Vodafone
Elektronik: Philips, Siemens, Sony
Otomotiv: PSA, Daimler-Chrysler, Ford
Finans: Citibank, Lloyds TSB, Deutsche Bank, Equity, Capital One
Savunma: MoD (UK), DoD (US), MoD (Australia), United Emirates
Kamu: Department for Transport (UK)
Gereksinim Yönetimi için Temel Kavramlar
Karmaşık projelerin yönetilmesinde, gereksinimler her seviyede rol oynamaktadır. “Satisfaction(Tatmin)” V- modelin temelini gereksinimlerin katmanlar arasındaki ilişkileri, “Validation veya verification(onaylama)” testlerle gereksinimler arasındaki ilişkiyi oluşturur. “Traceability(izlenebilirlik)” ise yukarıda sözü edilen ilişkilerin dokümente edilmesi ve yönetilmesini sağlayam temel kavramdır.
İzlenebilirlik müşteri gereksinimlerinden sistem gerksinimlerini oradan dizayn ve implementasyona kadar olan birbirleriyle ilişkili dökümanların tek ekranda görüntülenebilmesidir. İzlenebilirliğin sağlanmasının ortaya çıkması ile hangi dökümanların satisfied edileceği, hangi gereksinimlerin test edileceğini, değişen gereksinmlerin etkilerini ve başarısızlıkla sonuçlanan test sonuçlarının etkilerini görebiliriz.
Tedarikçi veya müşterileri geliştirme süreçlerinde kullandıkları iki çeşit izlenebilirlik ilişkisini yönetmektedirler; “satisfied” ve “ validates”. Etki analizinda artık testlerde sürecin içindedir ve test sürecinde gereksinimlerin değişimi sonucunda yeniden tanımlanması gerekebilmektedir.
Doğru İş için Doğru Gereksinim Yönetimi aracı
Kelime işlemci ve doküman yönetimi araçları gereksinim yönetimi için yetersiz olmaktadır çünkü bu araçlar izlenebilirliği tam olarak gösterememektedir. Bunun yanı sıra doküman yaratımı, edit edilmesi, versiyonlanması, bu dokümanlardan bilgi alınması ve yayınlanması ve gereksinim yönetimi ihtiyaçlarını yönetilmesi, kontrol edilmesi ve izlenebilirliğin analizi gibi konularda da eksikliği gözlemlenmektedir.
Gereksinim Yönetimi aracı Telelogic Doors ile;
-
Dokümanların yönetilmesi, versiyonlanması, yayınlanması;
-
Dokümandaki ifade veya deyimlerin tanımlanması, sınıflandırılması ve kontrolünün sağlanması;
-
Dokümanlar arasındaki izlenebilirliğin sağlanması;
-
İzlenebilirlik ilişkisinin “impact analysis” için analiz edilmesi;
-
Karmaşık izlenebilirlik raporlarının yaratılmasını sağlayabilmektedir.
Gereksinim Yönetiminin Geleceği
Günümüz itibari ile Gereksinim yönetimi genç ve kavram bazında ileride daha da gelişecek ve olgunlaşacak bir disiplindir. Gelecekte, bilginin izlenebilirliği kavramı kullanımı sadece yazılım ve sistem geliştiren sektörlerin haricinde çok daha yaygınlaşacaktır. Gereksinim yönetimi araçları da ileride geliştikçe hemen her bilgisayarda kullanılır hale gelecektir.
Sonuç
Gereksinim yönetimini kısaca özetlersek bütün geliştirme yaşam döngüsüne yayılan ve gerksinimlerin toplanması, açıklanması, organize edilmesi, gözden geçirilmesi, üzerinde anlaşmaya varılması, izlenmesi, değiştirilmesi, gereksinim ifadelerinin doğrulanması ve gereksinim dokümanlarının yönetilmesini içeren disiplindir.